Procedura odwrócona czy „zwykła”? Którą wybrać?

04 wrzesień 2018
Procedura odwrócona czy „zwykła”? Którą wybrać?

Procedura odwrócona – wprowadzona słynną nowelizacją z 2016 roku i opisana jednym zdaniem w art. 24aa Pzp stanowi temat do gorących dyskusji wśród Zamawiających. Czym jest procedura odwrócona? Czy skróci czas trwania postępowania przetargowego? Czy stanowi ułatwienie, odformalizowanie postępowania? Stosować czy nie stosować? Tuż po noweli wielu Zamawiaczy zastanawiało się czy i jak zastosować tą instytucję. Początkowo Zamawiający utożsamiali procedurę odwróconą stricte z nową zasadą żądania dokumentów tyko na wezwanie od Wykonawcy najkorzystniejszego. A procedurę zwykłą traktowano po staremu, czyli dokumenty składane do oferty. Bo skoro w odwróconej badamy najkorzystniejszego, reszty badać nie trzeba, to w zwykłej musimy badać wszystkich, a do tego konieczne są dokumenty. Zamawiacze zostali szybko wyprowadzeni z błędnej teorii i zaczęli się zastanawiać po co jest odwrócona i jaki jest jej sens.

Procedura odwrócona jest dobrowolna, ale możemy ją stosować tylko w przetargu nieograniczonym. Zastosowanie art. 24aa Pzp uprawnia Zamawiającego do oceny ofert pod kątem odrzucenia i kryteriów oceny, a następnie zbadania czy Wykonawca, który przedstawił najkorzystniejszą ofertę w rankingu, nie podlega wykluczeniu oraz czy spełnia warunki udziału w postępowaniu. W procedurze zwykłej oceniamy wszystkie oferty pod kątem odrzucenia, wstępnego wykluczenia, a następnie wybieramy najkorzystniejszą i wzywamy do złożenia odpowiednich dokumentów.

Najistotniejszy jest tutaj moment badania wykluczenia Wykonawcy – w odwróconej badamy go po wstępnym wyborze oferty najkorzystniejszej i tylko w odniesieniu do Wykonawcy, który przedstawił najkorzystniejszą ofertę, w zwykłej badamy przesłanki wykluczenia po otwarciu ofert i w stosunku do wszystkich Wykonawców startujących w przetargu. Głównymi oświadczeniami służącymi do wstępnej oceny są: JEDZ i ogólne oświadczenie w postępowaniach poniżej progów oraz oświadczenie o grupie kapitałowej. W procedurze odwróconej odkładamy na bok te oświadczenia, a w zwykłej sprawdzany je we wszystkich złożonych ofertach.

W postępowaniach poniżej progów odwrócona procedura nie przyspieszy postępowania, ponieważ oświadczenia o braku przesłanek wykluczenia oraz o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu w praktyce są składane w sposób prawidłowy, natomiast w postępowaniach powyżej progów oświadczenia JEDZ często są z błędami. Dlatego możliwość niesprawdzania oświadczeń JEDZ może prowadzić do braku konieczności ich poprawiania przy ofertach, które plasują się daleko w rankingu. Czas poświęcony na uzupełnianie/poprawianie JEDZ Wykonawców, którzy nie mają szans na zamówienie, byłby czasem zmarnowanym. Zwłaszcza, gdy najkorzystniejszy Wykonawca złożył „czystą” ofertę, bez braków  To samo dotyczy grup kapitałowych – przy odwróconej nie trzeba czekać na ich uzupełnienie, poza najkorzystniejszą ofertą. Może to skrócić czas trwania postępowania.

Jednakże co w sytuacji, gdy najkorzystniejszy Wykonawca nie spełni warunków udziału w postępowaniu bądź będzie podlegał wykluczeniu? Trzeba będzie badać JEDZ kolejnego w rankingu, wzywać do grupy kapitałowej i dokumentów, co przedłuży postępowanie. W obu procedurach wzywamy do złożenia dokumentów tylko najkorzystniejszego. Dla Wykonawcy zastosowana procedura nie ma znaczenia, różnica polega na ilości oświadczeń, które Zamawiający zweryfikuje i czasie kiedy to zrobi. Wykonawca składa tą samą ilość oświadczeń/dokumentów, niezależnie od zastosowanej procedury.

Którą procedurę więc wybrać? Zależy od konkretnego przypadku. Uważam jednak, iż w postępowaniach publikowanych w TED warto zastosować procedurę odwróconą, która może skrócić czas prowadzenia sprawy. W postępowaniach krajowych raczej rodzaj procedury nie ma większego znaczenia i nie przedkłada się na czas trwania postępowania.

Zobacz inne artykuły
JEDZ w usługach społecznych
Postępowanie powyżej progów o udzielenie zamówienia na usługi społeczne. Czy Zamawiający mają obowiązek żądania do oferty oświadczenia JEDZ? W ustawie Prawo...
Jak się ma procedura odwrócona do grupy kapitałowej?
Od samego początku nowelizacji z 2016 roku Zamawiający zastanawiali się co począć, aby ominąć wymóg żądania oświadczenia o przynależności lub braku przynależności do tej samej...
Cena wyrażona liczbą i słownie nie zgadza się. Odrzucić ofertę czy poprawić?
Zamawiający powszechnie wymagają, aby cena oferty została zapisana za pomocą cyfr oraz słownie. Co zrobić w sytuacji rozbieżności tych dwóch zapisów? Potraktować ten przypadek...